Przygotowanie wsadu do sterylizacji

 

 

Jednym z istotnych zagadnień związanych ze sterylizacją narzędzi w gabinecie medycznym, to prawidłowe przygotowanie wsadu. Ta na pierwszy rzut oka skomplikowana procedura okazuje się niezwykle prosta do wykonania, o ile oczywiście pamiętamy o podstawowych zasadach z nią związanych.

Zanim więc przystąpimy do pracy, obowiązkowo zabezpieczamy się przed ewentualnymi zarażeniami na które będziemy narażeni w trakcie kontaktu z brudnymi narzędziami medycznymi.

Rękawice ochronne (najlepiej jednorazowe), to podstawowe wyposażenie każdej sterylizatorni o którym musimy pamiętać. Dotykanie skażonych narzędzi gołymi rękoma to ogromne ryzyko!

Pierwszą czynnością jaką musimy wykonać w sterylizatorni to oczywiście przyjęcie brudnych narzędzi. Sprawdzamy zatem zarówno ich ilość, jak i stan techniczny. Narzędzia składające się z kilku części dekompletujemy. Całość prac archiwizujemy w zeszycie przyjęć.

Kolejnym krokiem jest dezynfekcja narzędzi medycznych.

Mamy tu do wyboru trzy opcje:

1. dezynfekcja termiczna - poddawanie narzędzi procesowi dezynfekcji w temperaturze 93°C przez 10 minut

2. dezynfekcja chemiczna - poddawanie narzędzi procesowi dezynfekcji w dezynfektorze w temperaturze 60°C przez 10 minut

3. dezynfekcja manualna - poddawanie narzędzi procesowi dezynfekcji w preparacie służącym do dezynfekcji w temperaturze i w czasie określonym przez producenta preparatu.

 

Dopiero zdezynfekowane narzędzia medyczne nadają się do mycia. Tu także mamy możliwość wyboru pomiędzy myciem mechanicznym a manualnym. Zdecydowanie wygodniejszym i skuteczniejszym w działaniu rozwiązaniem jest opcja mechaniczna, czyli z użyciem myjki ultradźwiękowej. Przy użyciu dedykowanych do myjek preparatów chemicznych, usuniemy wszelkie zabrudzenia z trudno dostępnych miejsc, oszczędzając jednocześnie czas potrzebny do mycia manualnego, który możemy spożytkować do zdezynfekowania powierzchni na których przygotowywaliśmy narzędzia do mycia. Korzystając z dobrodziejstwa myjki ultradźwiękowej warto pamiętać, że także te urządzenia podlegają kontroli skutecznego działania. Dokonuje się tego przy użyciu testów przeznaczonych właśnie dla myjek ultradźwiękowych.

Po dokładnym oczyszczeniu narzędzi medycznych przystępujemy do ich suszenia. Najprostszym a zarazem najpopularniejszym sposobem stosowanym w gabinetach medycznych, jest pozostawienie narzędzi medycznych do wyschnięcia na ręcznikach papierowych. W większych sterylizatorniach szpitalnych, do tego celu używa się specjalnych suszarek, które suszą narzędzia w temperaturze 70 - 90°C.


Tylko suche narzędzia nadają się do włożenia w pakiety ochronne!


Przystępując do opakowania wsadu w pakiety papierowo foliowe musimy być pewni, że narzędzia są suche. Pakowanie mokrych narzędzi w torebki foliowe spowoduje, że po wyjęciu ich z autoklawu w środku nadal będzie woda. Ponieważ czynności związane z opakowywaniem narzędzi w pakiety ochronne można wykonywać bez rękawiczek ochronnych, toteż należy wyposażyć sterylizatornię w preparat do mycia i dezynfekcji rąk.

 



Najpopularniejsze materiały do opakowywania wsadów poddawanych procesom sterylizacji to:

* torebki papierowo foliowe do sterylizacji (zwane potocznie kopertami)

* rękawy foliowe do sterylizacji

Bez względu na rodzaj preferowanego opakowania musimy pamiętać, że tylko materiały posiadające znak CE są honorowane przez sanepid i tylko takich możemy używać. Zarówno torebki, jak i rękawy stosowane przy sterylizacji narzędzi medycznych są wyrobem medycznym i jako taki muszą mieć stosowne oznakowanie.

Opakowując narzędzia stosujemy się do poniższych zasad:

1. Jeżeli narzędzia pracują w pozycji "otwarte / zamknięte" (np. cążki), wówczas opakowujemy je w pozycji "otwarte".

2. Jeżeli narzędzia są rozbieralne, wówczas demontujemy na czas sterylizacji ich podzespoły.

3. Jeżeli narzędzia wymagają smarowania (np. turbiny stomatologiczne) to czynność tą wykonujemy przed procesem sterylizacji, przy użyciu preparatów stworzonych na bazie oleju parafinowego. Ważne jest, by preparaty te przepuszczały parę wodną (w przeciwnym razie efekt sterylizacji będzie niedostateczny), oraz by były biokompatybilne (nie szkodziły pacjentowi).

4. Jeżeli nie mamy pewności czy narzędzia nadają się do sterylizacji w autoklawie, skontaktujmy się z ich sprzedawcą i ustalmy ten fakt zanim uruchomimy autoklaw i narazimy je na zniszczenie.

5. Pakiety wypełniamy do maksymalnie 3/4 objętości, by uniknąć ich uszkodzenia. Pamiętamy również o tym, iż zbyt luźno opakowane narzędzia mogą mieć niekorzystny wpływ na zmiany ciśnienia w komorze.

6. Ostre elementy zabezpieczamy w sposób uniemożliwiający im uszkodzenie pakietu.

7. Odległość pomiędzy narzędziem znajdującym się w pakiecie a zgrzewem pakietu powinna wynosić 30 mm.

 

 

Przed zamknięciem pakietu pamiętajmy o tym, by do środka włożyć pasek testowy, który potwierdzi prawidłowe przeprowadzenie cyklu. Wieloparametrowe paski testowe składają się z dwóch części, które przed użyciem należy od siebie oddzielić. Jedną część paska wsadzamy do pakietu przed zamknięciem, zaś drugą część paska sterylizujemy luzem a następnie poddajemy ją archiwizacji na okres 5 lat.

 

UWAGA! Wieloparametrowe testy paskowe, oraz inne integratory chemiczne nie mogą znajdować się wewnątrz pakietu, jeśli sterylizowane w nim narzędzia używane będą przy zabiegach chirurgicznych! Przy sterylizacji tego typu narzędzi używa się zewnętrznych testów kontroli wsadu BMS, które umieszczamy w komorze luźno. W trakcie takiej sterylizacji używamy zawsze programu Prion, zaś narzędzia opakowujemy podwójnie - zabezpieczenie przed powtórną kontaminacją z zewnętrznej warstwy opakowania (w trakcie przechowywania, zewnętrzna strona pakietu traci swą sterylność).

Decydując się na rękawy foliowe, musimy także pamiętać, iż do ich zamykania niezbędna będzie zgrzewarka. Tylko zgrzewarka przeznaczona do pracy w sterylizatorni zapewni odpowiedniej szerokości zgrzew, oraz zagwarantuje sterylność naszego pakietu!


Załadunek komory sterylizacyjnej.

 

 

Kolejne z pozoru niepozorne zadanie do wykonania, to załadowanie wsadu do komory sterylizacyjnej. Niestety także i w tym przypadku musimy pamiętać o zasadach związanych z prawidłową sterylizacją narzędzi w autoklawach, by wynik procesu był prawidłowy.

 

 

1. Komora sterylizacyjna autoklawu nie może być przeładowana. Narzędzia poddawane procesowi sterylizacyjnemu nie mogą być ściśnięte, ponieważ czynnik sterylizujący musi mieć dostęp do powierzchni poddawanych sterylizacji.

2. Komora sterylizacyjna autoklawu nie może być także zbyt luźno załadowana. Przyjmuje się, iż minimalna wartość załadowania komory sterylizacyjnej autoklawu nie może być mniejsza, niż 1/6 jej objętości. Przy zbyt małym wsadzie może dojść do sytuacji, gdzie resztki powietrza skoncentrują się wokół wsadu, tworząc tym samym barierę dla przenikania pary wodnej.

3. Pakiety papierowo foliowe układamy zgodnie z zasadą "folia do folii, papier do papieru".

4. Schemat układania pakietów sterylizacyjnych w komorze może być zarówno poziomy, jak i pionowy. W przypadku układania pakietów poziomo, stosujemy zasadę "papier do dołu, folia do góry".

5. Pakiety nie mogą dotykać do ściany komory sterylizacyjnej. Nie mogą także zatykać otworów technologicznych komory, którymi odsysane jest powietrze.

Przed uruchomieniem procesu sterylizacyjnego należy upewnić się, iż posiadamy zapas wody destylowanej potrzebnej do jego prawidłowego działania. Niedopuszczalne jest uzupełnianie zbiornika wodą inna niż destylowana, bowiem grozi to poważnym uszkodzeniem autoklawu (zakamienienie jego podzespołów).

Sterylizacja

Proces sterylizacji przeprowadzany w autoklawach ma na celu zabicie wszystkich bakterii i drobnoustrojów znajdujących się na narzędziach. Zgodnie z poziomem pewności sterylności SAL10-6, pojawienie się w wysterylizowanym pakiecie drobnoustrojów wynosi 1:1.000.000. W sterylizatorach parowych (autoklawach), czynnikiem sterylizującym jest nasycona para wodna w ciśnieniu wyższym od atmosferycznego. W przypadku autoklawów klasy B (posiadających pompę próżniową), dodatkowym czynnikiem bakteriobójczym jest próżnia.

Każdy proces sterylizacji narzędzi medycznych podlega szeregu kontrolom, które dzielimy na fizyczne, chemiczne i biologiczne.

Kontrola fizyczna procesu sterylizacyjnego polega na monitorowaniu cyklu przez autoklaw. W autoklawach Tinget® zastosowano szereg nowoczesnych czujników, mierzących na bieżąco rzeczywistą temperaturę i ciśnienie, panujące w komorze sterylizacyjnej. Wszystkie parametry zapisywane są w trakcie pracy na dysku wewnętrznym, gdzie następuje ich zliczanie. Na zakończenie pracy, autoklaw robi wydruk na którym znajdują się wszystkie istotne dla cyklu informacje jak: najwyższa, najniższa i średnia temperatura, oraz ciśnienie, nazwa programu, numer cyklu czy też data i godzina. Oprócz tradycyjnego wydruku, system zapisuje te dane w formie elektronicznej na dysku zewnętrznym pendrive, dzięki czemu 10-letnia archiwizacja nie stanowi najmniejszego problemu.

 

Kontrola chemiczna procesu sterylizacyjnego odbywa się z użyciem wskaźników chemicznych. Najpopularniejszymi są wieloparametrowe wskaźniki (reagujące najczęściej na temperaturę i czas procesu), których przebarwienie w trakcie procesu jest gwarancją na jego skuteczność. W większości przypadków, wieloparametrowe paski testowe rozdziera się na pół i jedną ich część sterylizuje luzem, zaś drugą sterylizuje się wewnątrz pakietu. Od tej zasady jest jednak odstępstwo, które dotyczy sterylizacji narzędzi chirurgicznych. W takim wypadku albo komplet pasków sterylizujemy w osobnym pakiecie (nie mogą mieć styczności z narzędziami), albo stosujemy system kontroli wsadu BMS. Decydując się na drugą opcję należy pamiętać, że BMS umieszczamy na dole komory sterylizacyjnej, jak najbliżej drzwi. Zasady te określają normy PN-EN 14937, oraz PN-EN 11140-1. Oczywiście wspominając o kontroli chemicznej, należy wspomnieć także o testach typu Bowie-Dick, Helix, oraz o wskaźnikach zintegrowanych i emulacyjnych. Test Bowie-Dick kontroluje usuwanie powietrza z komory sterylizacyjnej, oraz właściwe działanie pary wodnej. Testy Helixa, składające się z paska testowego, kapsuły w której się go umieszcza, oraz zwiniętej rurki sprawdzają jakość działania czynnika sterylizującego na wsady poddawane sterylizacji w autoklawie. Wskaźniki zintegrowane, oraz emulacyjne kontrolują natomiast wszystkie parametry krytyczne procesu sterylizacyjnego. Zaletą testów chemicznych jest to, iż wynik testu znamy natychmiast po zakończeniu cyklu, dzięki czemu mamy pewność, że autoklaw prawidłowo działa i nie stanowi zagrożenia dla prawidłowego procesu sterylizacyjnego.

Kontrola biologiczna procesu sterylizacyjnego nie daje wyniku tak szybko, jak kontrola chemiczna, ponieważ zakres kontroli dotyczy skuteczności zabijania drobnoustrojów a nie prawidłowości pracy autoklawu. Najpopularniejsze testy biologiczne wykorzystywane przy kontroli sterylizacji parowej to Sporal A, oraz tzw. testy ampułkowe. Składają się one ze wskaźników, mających postać paska bibuły nasyconego zawiesiną niepatogennych, standardowych, wysokoopornych przetrwalników szczepu Geobacillus stearothermophilus

. W odróżnieniu od testów chemicznych, testy biologiczne nie dają wyniku od razu, lecz po upływie określonego czasu (w przypadku testu Sporal A jest to okres 7 dni). Z tego powodu test biologiczny po wyjęciu z komory sterylizacyjnej autoklawu musi w jak najszybszym czasie trafić do inkubatora, gdzie będzie inkubowany w temperaturze 60°C. Jeżeli po 7 dniach nie zaobserwuje się na pożywce mikroorganizmów, wówczas wynik testu biologicznego będzie pozytywny. Ze względu na uciążliwość związaną z inkubowaniem testu przez 7 dni, testy biologiczne zaleca się robić raz w miesiącu a nie jak ma to miejsce w przypadku testów chemicznych, każdego dnia.

 

Czytaj dalej